Coğrafi Bilgi Sistemleri Atölyesiyle Disiplinler Arası Öğretim: İstanbul’un Fethi Konusu Örneği
Özet
Sosyal Bilgiler Dersi, disiplinler arası bir yapıya sahip olup, bilgi, beceri ve değerlerin bir arada görülebildiği bir öğrenme alanıdır. Bu dersin konuları tarih, coğrafya, insan hakları ve vatandaşlık gibi başlıklar altında değil, disiplinler arası bir yaklaşımla işlenir. Öğrencilerin bu süreçte kazanmaları beklenen becerilerden biri de harita okuryazarlığıdır. Tarihi olayları öğrenirken, öğrenciler mekânın önemini ve coğrafi konumun olaylar üzerindeki etkisini anlamalı ve haritayı kullanarak olayları değerlendirebilmelidir. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), yeryüzüne ait verileri planlayan, toplayan, analiz eden ve raporlayan bir yazılım ve donanım altyapısıdır. Web CBS, ArcGIS Online gibi platformlarla coğrafi veriler ve mekânsal analizler kullanarak Web haritaları oluşturulmasını ve paylaşılmasını sağlar. ArcGIS Online, pratik bir ara yüz sunarak Web haritalarının kolayca hazırlanmasını mümkün kılar. Bu araştırmada, Sosyal Bilgiler dersinde İstanbul’un fethi konusunun işlenmesinde Web CBS uygulamalarından biri olan Web Maps kullanımının, ortaokul öğrencilerinin öğrenme düzeyine etkisini belirlemek temel amaç olarak belirlenmiştir. Bu araştırma, nicel araştırma yöntemleri çerçevesinde, tek grup üzerinden yürütülen ön test-son test deneysel deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, İstanbul'daki bir Bilim ve Sanat Merkezi'nde eğitim gören 7. sınıf öğrencileri çalışma grubunu oluşturmaktadır. Araştırmacı, İstanbul'un fethi konusunda harita bilgisine dayalı bir başarı testi hazırlamış ve bu testi atölye çalışması öncesinde ön test, sonrasında ise son test olarak uygulamıştır. Ön test sonuçları, öğrencilerin harita bilgisi seviyesinin düşük olduğunu göstermiştir. Bunun ardından, öğrencilere 1453 İstanbul kuşatmasını Web CBS uygulaması olan Web Map kullanarak harita çizme atölyesi düzenlenmiştir. Atölye sonrasında yapılan son test, öğrencilerin puanlarında anlamlı bir artış olduğunu ortaya koymuştur. Bu araştırma, Web CBS uygulamalarının Sosyal Bilgiler dersinin diğer konularında da kullanılabileceğini önermektedir.
